Empirische analyses van sociale en fiscale regelgeving

Abstract

Deze rede schildert de onderzoeksagenda van Caminada. Wat zijn met redenen omkleed de wetenschappelijk en maatschappelijk relevante vragen waarop empirisch georiënteerde onderzoekers op het terrein van de sociale en fiscale regelgeving antwoord zouden kunnen geven? De oratie gaat ook over overvloed en onbehagen in de empirische analyses van sociale en fiscale regelgeving. Zo blijkt wetenschappelijk onderzoek naar allerlei aspecten van de inkomensverdeling weliswaar omvangrijk, maar tot op heden ontbreekt een eenduidig conceptueel kader om de gevolgen van overheidsregels in kaart te brengen. De rede schets eerst op welke wijze kwalitatief en kwantitatief (empirisch) onderzoek aan de juridische faculteiten elkaar zouden kunnen versterken. Vervolgens wordt in algemene zin ingegaan op de empirische analyse van sociale en fiscale regelgeving, waarbij bijzondere aandacht uitgaat naar de programmatische samenwerking binnen het E.M. Meijers Instituut voor Rechtswetenschappelijk Onderzoek. In concreto komt het onderzoek naar de inkomensgevolgen van overheidsbeleid en toekomstig empirische onderzoek op het terrein van sociale cohesie aan de orde. Tot slot analyseert Caminada een specifieke hervormingsoptie voor het fiscale stelsel, namelijk een vlakke belasting op arbeidsinkomen. Geconcludeerd wordt dat beleidsmakers bij de vormgeving van sociale en fiscale regelgeving niet kunnen ontkomen aan het dilemma tussen gelijkheid en doelmatigheid. In de beleidspraktijk gaat het derhalve om de juiste maatvoering. Nu kunnen empirisch ingestelde onderzoekers niet bepalen wat de juiste maatvoering is, maar economen kunnen wel laten zien wie er beter of slechter worden van bepaalde maatregelen. Ze kunnen de consequenties van keuzes verhelderen.