The reshaping of European food systems through plant-rich diets: quantifying CAP subsidies, agricultural assets, and regional farm profits across food supply chains

Kortleve, A.J. (2026)

Doctoral Thesis

Het mondiale voedselsysteem veroorzaakt ongeveer een derde van de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen en gebruikt de helft van het bewoonbare landoppervlak. Vaker plantaardig eten is een van de doeltreffendste manieren om de milieuvoetafdruk van voedselconsumptie te verkleinen, vooral in Europese regio’s met een hoge consumptie van vlees, vis, eieren en zuivel. Naast consumentenkeuzes hangt deze transitie af van landbouwbeleid, de economische positie van landbouwbedrijven en de mate waarin regionale productiestructuren zich aan een veranderende vraag kunnen aanpassen.
Dit proefschrift onderzoekt hoe een verschuiving naar meer plantaardige voedingspatronen het Europese voedselsysteem zou herstructureren. Hiervoor zijn gegevens over voedselstromen, landbouwbedrijven en regio’s gecombineerd in een ketenmodel en gebruikt voor scenarioanalyses.
Institutionele, financiële en ruimtelijke lock-ins belemmeren de transitie. Het huidige voedselsysteem geeft producenten sterke prikkels om dierlijke producten te blijven produceren, terwijl klimaat-, biodiversiteits- en volksgezondheidsdoelen vragen om een duurzamer en gezonder voedselsysteem. Drie barrières spelen daarbij een belangrijke rol: subsidiestelsels binnen het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB) die dierlijke productieketens bevoordelen, kapitaalgoederen met een lange levensduur die aan dierlijke productiesystemen zijn verbonden, en regionale verschillen in kwetsbaarheid en transitiecapaciteit.
Een hervorming van het Europese voedselsysteem vereist meer dan consumentgericht beleid, zoals voedingsrichtlijnen voor een plantaardiger voedingspatroon. Beleid moet GLB-subsidies heroriënteren naar publieke goederen en transitiedoelen, boeren ondersteunen bij het afschrijven, uitfaseren of herbestemmen van vaste activa en ruimtelijk gedifferentieerde transitiesteun bieden aan regio’s die de zwaarste aanpassingskosten dragen. Een duurzamer Europees voedselsysteem is biofysisch haalbaar, maar de politieke uitvoerbaarheid hangt af van een rechtvaardige verdeling van de kansen en kosten van de transitie.

• Common agricultural policy
• Agricultural subsidies
• Farm labour
• Farm profits
• Dietary change
• Stranded assets
• Food-system transformation
• Plant-rich diets
• Environmentally-extended input-output analysis
• Regionalization

• All authors: Kortleve, A.J.
• Supervisor: Tukker, A.; Mogollón, J.M.; Behrens, P.A.
• Committee: Vijver, M.G.; Erisman, J.W.; Henriksson, P.J.G.; Bodegom, P.M. van; Zanten, H.H.E. van; Bruckner, M.
• Qualification: Doctor (dr.)
• Awarding Institution: Institute of Environmental Sciences (CML), Faculty of Science, Leiden University
• Date: 2026-10-01