National implementation of the first-trimester anomaly scan: benefits, opportunities and challenges

Bronsgeest, K. (2026)

Doctoral Thesis

Dit proefschrift is onderdeel van de IMplementation of fIrst Trimester Anomaly Scan (IMITAS) studie en beschrijft de landelijke introductie van de 13 wekenecho in Nederland. De echo werd in studieverband aangeboden, omdat het nog onduidelijk was of de voordelen opwegen tegen de nadelen. In dit proefschrift worden de testeigenschappen van de echo en ervaringen van vrouwen met afwijkende echo uitslagen onderzocht.
In één jaar namen 129.704 zwangeren deel aan de 13 wekenecho. Bij 1.3% werd een afwijkende uitslag gevonden, waarna aanvullend onderzoek volgde. Bij 1% van de zwangerschappen met een normale 13 wekenecho werd in het tweede trimester alsnog een structurele foetale afwijking vastgesteld.
De introductie van de 13 wekenecho leidde tot een toename van het aantal gedetecteerde foetale afwijkingen in een vroege fase van de zwangerschap. Het ging vooral om afwijkingen die niet met routinescans (zoals een termijnecho) gevonden werden. Voor sommige vrouwen betekende dit dat de diagnose van een (ernstige) afwijking een aantal weken eerder gesteld werd dan vóór de introductie van de 13 wekenecho. De meeste diagnoses werden in korte tijd gesteld. De gevonden nadelen betroffen nog een relatief hoog percentage onnodige verwijzingen. Nader onderzoek moet uitwijze hoe dat verminderd kan worden.
Een afwijkende screeningsuitslag ging gepaard met aanzienlijke psychologische belasting vergeleken met een normale screeningsuitslag. Deze belasting was groter na een afwijkende 13 wekenecho dan na een afwijkende 20 wekenecho. Een zwangerschapsbeëindiging heeft altijd een grote impact, maar een beëindiging eerder in de zwangerschap was geassocieerd met een lagere impact dan later in de zwangerschap.

• First-trimester anomaly scan
• Prenatal screening
• First-trimester scan
• Congenital anomalies

• All authors: Bronsgeest, K.
• Supervisor: Haak, M.C.; Bekker, M.N.
• Committee: Santen, G.W.E.; Lopriore, E.; Lap, C.C.M.M.; Panya, P.; Scheffer, P.G.
• Qualification: Doctor (dr.)
• Awarding Institution: Faculty of Medicine, Leiden University Medical Center (LUMC), Leiden University
• Date: 2026-09-01
• ISBN (print): 9789465376646
• Sponsorship: Het onderzoek is uitgevoerd met subsidie van ZonMw Het drukken van het proefschrift is gesponsord door: department of obstetrics and gynaecology of LUMC, Leiden Universty Library, Hagaziekenhuis, Stichting Oranjekliniek, Chipsoft, Bridea Medical, Canon Medical Systems, Reconcept