Groter én persoonlijker? het effect van gemeentefusies op het leveren van maatwerk

Abstract

Nederland voelt steeds kleiner, en dat terwijl gemeenten alleen maar groter worden. Waar Nederland honderd jaar geleden nog meer dan duizend gemeenten telde, zijn er dit jaar nog maar 342 gemeenten over. Als deze trend aanhoudt, telt Nederland tegen 2030 minder dan 300 gemeenten. De sterke daling in het aantal gemeenten is begonnen in de jaren zeventig van de vorige eeuw, en nam in de loop van de afgelopen twee decennia verder toe. De motivering achter veel gemeentelijke fusies is de toenemende druk op gemeenten die voortkomt uit delegatie en decentralisatie (Allers et al., 2021). Vooral delegatie van taken binnen het zorgdomein zijn voor kleinere gemeenten te complex en te zwaar om adequaat uit te voeren (Kromhout et al., 2020), met als gevolg dat deze gemeenten vaak de handen in een slaan om deze taken uit te voeren. Los van normatieve vragen over de wenselijkheid van delegatie en decentralisatie van rijkstaken naar gemeenten, komen ook vragen op over de kwaliteit van de geleverde diensten. Met maatwerk als een van de grootste bestuurlijke kern streven van de 21ste eeuw, bestaat er binnen bestaande literatuur nog weinig onderzoek naar de effecten van gemeentefusies op het leveren van maatwerk. Aangetoond is dat de afstand tussen inwoner en gemeentebestuur toeneemt na een fusie (Anthoon, 1970). Gegeven dit fenomeen, is het niet ondenkbaar dat gemeentefusies een negatief effect hebben op de mogelijkheid tot het leveren van maatwerk. Dit essay kijkt naar de impact van gemeentefusies op het leveren van maatwerk door gemeenten.