Integriteit in overheidsorganisaties: quo vadis?

Abstract

In dit onderzoek richten we ons op de integriteitsbeleving en integriteitsdruk die ervaren wordt in het openbaar bestuur en de relatie hiervan met verschillende organisatie uitkomsten. Over het algemeen lijkt het beeld van de integriteitsbeleving iets positiever dan in 2019, maar er zijn verschillen tussen sectoren: bij lokale overheden spelen relatief meer integriteitskwesties. Leiderschap en werkklimaat hebben daarnaast een relatief grote invloed op integriteitsbeleving en -druk: wanneer medewerkers positief naar hun leidinggevenden en cultuur kijken, zijn hun opvattingen over integriteit ook positiever, en ervaart men minder integriteitsdruk. Dat leiderschap en cultuur vaak effectiever zijn in het bevorderen van integriteit dan ‘hardere’ beleidsinstrumenten zoals codes en regelingen blijkt ook uit andere studies. Een positieve integriteitsbeleving gaat samen met een hogere tevredenheid over de baan, het team en de organisatie, bevlogenheid, veilig en sociaal werkklimaat, percepties van organisatieprestaties en organisationele kernwaarden. Het is tot slot belangrijk om zowel waakzaam als kritisch te zijn bij het gebruik en vooral het verbreden van het begrip integriteit. Te ver doorslaan in ambtelijke integriteit (integritisme) kan namelijk juist negatieve effecten hebben, zoals verkramping, verminderde productiviteit en een afnemend gevoel van veiligheid.