Het recht om de wet te overtreden? al te perfecte rechtshandhaving door technologie kan rechtsontwikkeling in de weg staan

Abstract

Door technologische ontwikkelingen wordt het steeds beter mogelijk om het gedrag van mensen te monitoren en bij te sturen. Rechtshandhaving door technologie kan veel effectiever en ingrijpender zijn dan door mense- lijke handhavers, zet de wetgever en rechter soms buiten spel en reduceert de ruimte voor burgerlijke onge- hoorzaamheid. Dit zorgt voor minder mogelijkheden rechtsregels ter discussie te stellen, hetgeen de rechts- ontwikkeling in de weg kan staan. In deze bijdrage worden parallellen getrokken met de evolutiebiologie om te illustreren dat het kunnen afwijken van de norm soms nodig is voor doorontwikkeling van het recht. Enige ruimte om de wet te mogen overtreden, bijvoorbeeld via burgerlijke ongehoorzaamheid of gedoogconstruc- ties, zorgt voor voldoende variatie en draagt bij aan een goede rechtsontwikkeling.