Tussen kosmopolitisme en gewetenswroeging: ethisch (on)gemak in de vroege reisreportages in de glossy Avenue

Abstract

In dit artikel onderzoek ik de ‘adiaphorisering’ van ethisch ongemak in reisverhalen in het Nederlandse tijdschrift Avenue (1965-2002) – een politiek georiënteerde, hoogwaardige glossy die een rijk, antiburgerlijk publiek trok. Wat in deze periode steeds duidelijker werd en in de jaren negentig ook leidde tot een internationale gedragscode voor ethisch toerisme, is dat de wens om te reizen op gespannen voet staat met de schadelijke effecten ervan. Reizen begon ethische dilemma’s op te roepen, bijvoorbeeld in de omgang met de Ander. Hoe zijn Nederlandse reisauteurs en populaire tijdschriften in een periode van toenemend massatoerisme met dit dilemma omgegaan? In een heterogene selectie van de vroege reisverhalen uit Avenue (1967-1972), zal ik de discursieve strategieën van het romantiseren van reizen analyseren en de rol van een kosmopolitisch discours, gebaseerd op inzichten uit zowel de postkoloniale theorie als travel writing studies. Daarnaast zal ik de effecten van de materiële eigenschappen (de fotografie en advertenties) van de reisverhalen bestuderen en stilstaan bij de consequenties van het gegeven dat reisverhalen voornamelijk in boekvorm worden bewaard, ontdaan van hun oorspronkelijke glanzende context en mogelijk van hun ethische ambiguïteit.