De arbeidsongeschiktheidsverzekering: tussen publiek en privaat. Een beschrijving, analyse en waardering van de belangrijkste wijzigingen in het Nederlandse arbeidsongeschiktheidsstelsel tussen 1980 en 2010

Abstract

Het Nederlandse arbeidsongeschiktheidsstelsel bestaat uit wettelijke

regelingen, zoals de loondoorbetaling bij ziekte op grond van het

Burgerlijk Wetboek en de Wet Werk en inkomen naar arbeidsvermogen, én

uit cao-regelingen die een bovenwettelijke aanvulling verstrekken. De laatste dertig jaar zijn de wettelijke regelingen vaak en grondig herzien. In reactie daarop hebben sociale partners hun cao-regelingen aangepast. In deze studie worden de belangrijkste wijzigingen onderzocht die zich tussen 1980 en 2010 hebben voorgedaan in de personele en materiële werkingssfeer, de financiering en de uitvoering van de hiervoor bedoelde regelingen. Daarbij staat de vraag centraal hoe die wijzigingen en de daaraan ten grondslag liggende overwegingen, kunnen worden gewaardeerd. Dat geschiedt op basis van vijf criteria: mate van keuzevrijheid, mate van inkomensbescherming, mate van solidariteit, aantal arbeidsongeschikten en totale kosten. Verder wordt onderzocht welke alternatieven er bestaan voor het huidige arbeidsongeschiktheidsstelsel. Ook die alternatieven worden gewaardeerd op basis van de vijf hiervoor genoemde criteria. Op deze manier wordt de bestaande kennis over de grondslagen van het huidige arbeidsongeschiktheidsstelsel verdiept. Waarom is het stelsel ingericht zoals het is ingericht? Wat zijn de voor- en nadelen van dit stelsel? Meer concreet wordt ingegaan op de noodzaak of wenselijkheid van een verzekeringsplicht voor werknemers, de optimale verhouding tussen publieke en private inkomensbescherming, de spanning tussen rechtvaardigheid en doelmatigheid bij de financiering van de uitkeringslasten, de effectiviteit van financiële prikkels en de doelmatigheid van de uitvoering.