Gulden vrijheid ? : politieke cultuur en staatsvorming in Friesland, 1600-1640

Abstract

‘Eendracht maakt macht’, was het devies van de Republiek der

Verenigde Nederlanden. Die eendracht, onmisbaar in de geldverslindende

strijd tegen Spanje, was niet altijd vanzelfsprekend. Dat blijkt uit de

rol die Friesland in de eerste decennia van de zeventiende eeuw in het bondgenootschap speelde. Met de Opstand was de Friese Vrijheid herwonnen, vonden de Friezen, en daarom stelden zij hun eigen belangen boven die van de Republiek als geheel. Naast onwil was ook sprake van onmacht, want in geen enkel gewest was de macht zo versnipperd als in Friesland en waren de regenten zo besluiteloos, zeker op het terrein van belastingheffing. Gevolg was dat de bedragen die Friesland schuldig was aan de oorlogskas van de Republiek onaanvaardbaar groot werden. In een ultieme poging het weerspannige gewest tot de orde te roepen stuurden de Staten-Generaal in 1635 de Raad van State naar Leeuwarden. Anderhalf jaar lang heeft de Raad met fluwelen handschoen met daarin een ijzeren vuist geprobeerd de Friezen tot betaling te dwingen. Bestuurlijke hervormingen moesten de losgeslagen politieke cultuur beteugelen om ook in de toekomst werkbare verhoudingen tussen Friesland en zijn bondgenoten te scheppen.