De Europeanisering van belangengroepen en politieke partijen in Nederland 1990-2000

Abstract

In de periode 1990-2000 is de Europese Unie veranderd van een te negeren internationale omgeving in een bestuurslaag waar niemand meer omheen kan. Wat heeft deze verandering teweeggebracht bij belangengroepen en politieke partijen? Hoe en in hoeverre hebben zij zich aan de EU aangepast, in organisatorische en strategische zin? Het is van groot belang hier kennis van te hebben, omdat belangengroepen en politieke partijen de cruciale verbindende schakels zijn tussen burgers en overheid, ook de Europese. Het in 2005 gehouden referendum over het Grondwettelijk Verdrag heeft geleerd dat de relatie tussen ‘Europa’ en zijn burgers niet zonder problemen is. Aan de hand van inzichten uit de organisatiekunde, Europese integratietheorieën en studies naar Europeanisering is onderzoek gedaan naar het aanpassingsgedrag van de belangengroepen de Stichting Natuur en Milieu, de Consumentenbond en LTO-Nederland en de politieke partijen PvdA, VVD en GroenLinks. Uit het onderzoek blijkt dat belangengroepen zich in sterkere mate hebben aangepast aan ‘Europa’ dan politieke partijen. De verklaring hiervoor ligt in een minder tot aanpassing aanzettende Europese omgeving. De structuur van politieke mogelijkheden op Europees niveau blijkt het aanpassingsgedrag van de onderzochte organisaties het beste te kunnen verklaren. Edwin van Rooyen is universitair onderzoeker aan het Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen van de Rijksuniversiteit Groningen en universitair docent Europese Unie Studies aan de Faculteit der Geesteswetenschappen van de Universiteit Leiden.