Macht, media & Montesquieu. Over nieuwe vormen van publieke macht en machtsevenwicht

Abstract

De leer van de 'scheiding der machten'voor de publieke taken van de overheid zou uit de tijd zijn. Uit dit onderzoek blijkt dat machtenscheiding een systeem is dat zijn waarde door de eeuwen heen heeft behouden en flexibel genoeg is om te worden aangepast aan de eisen van de tijd. In Nederland heeft nooit een absolute scheiding tussen wetgevende, uitvoerende en rechterlijke macht bestaan, maar is er gestreefd naar machtsevenwicht. Recent ontstane nieuwe instituties binnen de 'oude machtenleer' zijn onderzocht: de Raad voor de rechtspraak, onderdeel van de rechterlijke macht en het Onderzoeks- en Verificatiebureau, ter versterking van de controlefunctie van de Tweede Kamer. Nieuw is de opvatting dat de media, onderdeel van de politiek en het politieke besluitvormingsproces, beschouwd moeten worden als (privaat)publieke macht. Conclusie is dat de Raad voor de rechtspraak vooralsnog functioneert als ware

er sprake van machtsevenwicht. Het Onderzoeks- en Verificatiebureau van de Tweede Kamer blijkt geen 'macht in de macht'. Om de media in ieders belang sterk te houden moeten zij zich als publieke macht gedragen. Om machtsevenwicht te bereiken moeten de media enerzijds verantwoording afleggen over gemaakte afwegingen, anderzijds moet hen bescherming worden geboden tegen andere publieke machten. Daartoe worden enkele aanbevelingen gedaan.